Negen domeinen van integratie… (Daniel Siegel)

1. Integratie van bewustzijn/van het eigen ‘gewaar zijn’
   … is de manier waarop we onderscheid maken tussen onszelf als ‘de persoon die gewaarwordt’ en ‘waar we ons van gewaar zijn’ (de ‘gewone’ 5 zintuigen, het 6de zintuig van de interoceptie, geestelijke activiteiten, zoals gedachten, gevoelens, beelden e.d., én het verbonden zijn met anderen, met allen, en met de wereld).
   Hier gaat het dus over het ‘observerende perspectief’: dit is een afstandelijker ervaren van het ‘gewaarzijn’, waardoor we wat meer afstand kunnen behouden tot een sensatie of impuls (bv. ook pijn), er niet geheel mee samenvallen. We zijn dan nog geen concepten aan het bouwen, maar bevinden ons ook niet meer volledig in de stroom van de sensatie, waardoor er ruimte komt om ons niet (volledig) te identificeren met de ervaring.
   Dit creëert dan op zijn beurt mogelijkheid tot expressie in woord, muziek, beweging…
2. Bilaterale integratie
   … integratie van ‘bouwer’ (logische en narratieve verbanden) en ‘kanaal’ (het ervaren).
   We hebben de ‘bouwer’ nodig: zonder ‘de bouwer’ kunnen we geen concepten ontwikkelen, geen patronen onderscheiden, we kunnen niet efficiënt handelen of anticiperen, het leven is onbegrijpelijk.
   • Echter… naarmate we ouder worden raakt onze onbewerkte ervaring, onze beginnelingengeest, bijna onvermijdelijk ingebed in geestelijke top-down-modellen.
   • Extremer kan de ‘bouwer’ ‘het kanaal’ sterk gaan overheersen. We riskeren dan enkel nog te gaan vaststellen wat we op voorhand reeds dachten te gaan zien. Als top-down-modellen niet meer worden uitgedaagd, blijven we waarnemen wat bevestigt wat we reeds over zaken dachten.
     Zaken worden saai, we voelen ons verdoofd, zonder vitaliteit, omdat we de sensorische details niet meer oppikken. De paradox is m.a.w. dat we ophouden helder waar te nemen (per definitie het hier- en-nu) door te veel te kennen.
   • Uitgesproken onevenwicht kan het gevolg zijn wanneer iemand heel erg de linkerhersenhelft- modus hanteert in een poging niet overspoeld te raken door de chaos van ongereguleerde, dominante sensaties.
     Het her-stellen van de balans tussen ‘bouwer’ en ‘kanaal’, en het in ere herstellen van ‘het kanaal’, is zowel op persoonlijk als op maatschappelijk niveau een belangrijke uitdaging: als individu kunnen we bijv. tijdelijk stoppen met lezen en schrijven, het even zonder woorden stellen, en ons onderdompelen in tekenen, dansen, zingen, zijn.
     De nood tot dit soort bijstelling kan uitgelokt worden door een trauma, maar kan eveneens het resultaat zijn van gesprek, door een boek te lezen of naar een film te kijken…
3. Verticale integratie
   … is de manier waarop we verbinding aangaan met ons lichaam. ‘Chaos’ kunnen we ervaren waar we de signalen van het lichaam niet weten te reguleren, ‘rigiditeit’ waar we ons hebben afgesneden vande signalen van ons lichaam.
   ‘Integratie’ doet zich voor wanneer we toelaten de interne stroom sensaties gewaar te worden (interoceptie als ‘innerlijk kompas’), en die gewaarwordingen verbinden met ons corticale gewaarzijn, dit in tegenstelling tot ‘ons overweldigd voelen’ (chaos) of het ‘over-rulen’ vanuit rationaliteit (rigiditeit).
4. Integratie van het geheugen
   … koppeling van elementen van het impliciete geheugen (waarnemingen, emoties, lichamelijke sensaties, gedrag) en geestelijke modellen (linker-hersenhelft) tot autobiografisch geheugen.
   Trauma’s kunnen deze integratie verstoren: deze ‘herinneringen’ dringen zich dan op, en kunnen dan als volstrekt actueel worden ervaren, zonder dat iemand het gevoel heeft dus dat er iets wordt herinnerd uit het verleden.
   Gekoppeld geven beide geheugens ons een ruimer beeld van de ervaringen die we hebben beleefd.
5. Narratieve integratie
   … is de manier waarop we ons leven begrijpelijk maken door losse herinneringen met elkaar te verweven, en betekenis te ontlenen aan dat narratief.
   • Als dit beeld rigide is, kan dat een erg beperkende invloed hebben op onze ontwikkeling.
   • Herstel bij P.T.S.S. hangt in belangrijke mate af van het al dan niet komen tot een samenhangend narratief omtrent de overweldigende ervaringen.
6. Integratie van zijnstoestanden of -wijzen
   … (bijv. een deel van jezelf dat behoefte heeft aan ‘alleen zijn’, een ander deel dat geniet van ‘sociaal zijn’) tot een doorlopend maar niet-homogeen idee van het ‘ik’.
7. Interpersoonlijke integratie
   We kunnen zowel mekaars ‘mogelijkheden’ – waar we meer gelijken – als ‘persoonlijke zekerheden’ – waarin we sterk verschillen – aanvaarden. Interpersoonlijke integratie dus door respect voor onderlinge verschillen (differentiatie) én stimuleren van verbinding via respectvolle, vriendelijke en meelevende communicatie (integratie). Twee, of meer, individuen raken dan gekoppeld tot één enkel verbonden systeem, een toestand waarbinnen lichamen worden getransformeerd (we groeien en genezen in verbinding met elkaar) / Vertrouwen, afstemming, aanwezigheid, resonantie, versterken de neuroplasticiteit / invloed op immuniteit en neurologische verbindingen / wat eerst onbenoembaar en overweldigend was, kan in het sociale veld draaglijk worden.
   Het ervaren van ontzag’ en ‘dankbaarheid’ maakt het mogelijk om ‘onder’ onze gescheiden identiteiten te duiken, en ons open te stellen voor de wereld buiten het kleine besef van het ‘ik’: ontzag en dankbaarheid maken dat we meer zijn gericht op de gemeenschap en op onze fundamentele onderlinge verbondenheid, minder op onszelf. (Dacher Keltner)
8. Temporele integratie
   … hoe we kunnen omgaan met de intrinsieke spanning…
   – tussen verlangen naar zekerheid in confrontatie met onvermijdelijke onvoorspelbaarheid en met de gegevenheid dat alles voorbijgaat. Het meest existentieel vinden we dit terug in de spanning tussen het verlangen naar onsterfelijkheid en de confrontatie met sterfelijkheid.
   M.a.w… hoe vinden we vrede en doelbewustzijn, beseffend dat het leven vergankelijk is?
9. Identiteitsintegratie
   … integratie van het besef van een persoonlijk binnenste, en dat van een noodzakelijke verbondenheid.

Oefening: het Wiel van Gewaarzijn

Bedoeling van de oefening (zie www.drdansiegel.com via de button ‘resources’): differentiëren van ‘het weten’ van ‘het gewetene’, én van al wat ‘geweten’ kan worden.

glazen naaf: ‘het weten’
velg (buitenste rand): alles wat geweten wordt

• naar buiten gerichte sensaties
• interoceptie
• geestelijke activiteiten (emoties, herinneringen, gedachten, overtuigingen, houdingen, verlangens, passies, intenties)
• verbondenheid met anderen en de wereld

tafelpoot: ‘spaak’ van de aandacht